به گزارش کاپیتان‌پرس به نقل از پایگاه اطلاع‌رسانی اتاق اصناف ایران، نبود شفافیت در مسیر حرکت کالا از تولید یا واردات تا مصرف، تعدد واسطه‌های غیرضروری و محدودیت دسترسی مستقیم به منابع تأمین، از عواملی هستند که هزینه مبادلات تجاری را افزایش می‌دهند.
در این میان، واحدهای صنفی کوچک که از منابع مالی محدودتری برخوردارند، ناچارند بخشی از سرمایه در گردش خود را صرف خرید کالا با قیمت بالاتر کنند؛ درحالی‌که به دلیل محدودیت قدرت خرید مصرف‌کنندگان، همواره امکان انتقال این هزینه به قیمت فروش را ندارند.
واسطه‌گری چگونه سرمایه در گردش بنگاه‌ها را تحت فشار قرار می‌دهد؟
زنجیره تأمین کالا از مراحل مختلفی شامل تولید یا واردات، حمل‌ونقل، انبارداری، عمده‌فروشی و خرده‌فروشی تشکیل شده است. هر یک از این مراحل می‌تواند خدمات اقتصادی مشخصی ارائه دهد، اما افزایش تعداد واسطه‌ها بدون ایجاد ارزش افزوده متناسب، هزینه تأمین کالا را بالا می‌برد.
این موضوع برای کسب‌وکارهای کوچک اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا برخلاف بنگاه‌های بزرگ، معمولاً امکان خرید عمده، نگهداری طولانی‌مدت موجودی یا تأمین منابع مالی موردنیاز برای مقابله با نوسانات قیمت را ندارند.
در چنین شرایطی، افزایش قیمت خرید کالا می‌تواند نیاز بنگاه به سرمایه در گردش را بیشتر کرده و هم‌زمان حاشیه سود و توان مالی آن را کاهش دهد.
هزینه تأمین مالی؛ یکی از عوامل افزایش قیمت واردات
در بخش واردات نیز هزینه تأمین مالی در کنار نوسانات نرخ ارز، محدودیت انتقال پول، هزینه‌های حمل‌ونقل، بیمه و تأخیر در ترخیص کالا، بر قیمت تمام‌شده اثرگذار است.
بر اساس گزارش اتاق اصناف ایران، نبود اطلاعات شفاف درباره قیمت خرید خارجی، هزینه‌های قانونی واردات، موجودی کالا و قیمت عرضه به حلقه‌های بعدی، تشخیص سهم هزینه‌های واقعی از حاشیه سود تجاری را دشوار می‌کند.
در ارزیابی سازمان ملل متحد از وضعیت تسهیل تجارت ایران در سال ۲۰۲۵، امتیاز کلی کشور ۷۸.۴۹ درصد، شاخص شفافیت ۸۰ درصد و شاخص تشریفات تجاری ۶۶.۶۷ درصد گزارش شده است.
این شاخص‌ها به‌تنهایی نشانه وجود واسطه‌گری غیرضروری نیستند، اما ضرورت بهبود شفافیت و تسهیل فرایندهای تجاری را نشان می‌دهند.
راهکار کاهش وابستگی کسب‌وکارها به واسطه‌ها
یکی از راهکارهای مطرح‌شده برای کاهش هزینه‌های زنجیره تأمین، توسعه قراردادهای مستقیم میان تولیدکنندگان، واردکنندگان و شبکه‌های صنفی است.
همچنین، ایجاد امکان خرید تجمیعی برای واحدهای کوچک، تقویت تعاونی‌های تأمین و توسعه شرکت‌های پخش کارآمد می‌تواند دسترسی کسب‌وکارها به کالا را تسهیل کرده و وابستگی آنها به واسطه‌های غیرضروری را کاهش دهد.
در کنار این اقدامات، شفاف‌سازی قیمت مبدأ، هزینه‌های حمل‌ونقل، قیمت عمده‌فروشی و قیمت نهایی مصرف‌کننده، امکان شناسایی حلقه‌های پرهزینه و بررسی ساختار رقابت در بازار را فراهم می‌کند.
کاهش هزینه تأمین کالا؛ شرط حفظ توان مالی بنگاه‌ها
بررسی ساختار زنجیره تأمین نشان می‌دهد که کاهش هزینه بنگاه‌ها صرفاً با حذف واسطه‌ها محقق نمی‌شود؛ بلکه باید میان واسطه‌هایی که خدمات واقعی ارائه می‌دهند و حلقه‌هایی که بدون ایجاد ارزش افزوده متناسب، هزینه مبادلات را افزایش می‌دهند، تفاوت قائل شد.
برای کسب‌وکارهای کوچک و متوسط، دسترسی رقابتی به کالا، شفافیت قیمت‌ها و کاهش هزینه‌های غیرضروری می‌تواند به حفظ سرمایه در گردش، بهبود حاشیه سود و تقویت توان ادامه فعالیت کمک کند.
از این منظر، اصلاح ساختار توزیع علاوه بر تأثیر بر قیمت مصرف‌کننده، با مدیریت منابع مالی بنگاه‌ها و کاهش فشار بر نقدینگی آنها نیز ارتباط مستقیم دارد.
انتهای پیام