به گزارش کاپیتان‌پرس، محمدرضا هرمزی‌نژاد ضمن تشریح برنامه‌های حمایتی این مجموعه در سال جاری، از توسعه ابزارهای تأمین مالی پژوهش، افزایش حمایت از فعالیت‌های تحقیق و توسعه و اختصاص منابع مالی به طرح‌های علمی و فناورانه خبر داد.
رئیس بنیاد ملی علم ایران، ضمن اشاره به تغییر رویکرد بنیاد ملی علم ایران در سال‌های اخیر اظهار کرد: این مجموعه پیش‌تر با عنوان صندوق حمایت از پژوهشگران و فناوران کشور فعالیت می‌کرد، اما تغییر نام آن با تحول در مأموریت‌ها و شیوه‌های حمایت همراه بوده است.
به گفته هرمزی‌نژاد، هدف بنیاد، اجرای برنامه‌های متنوع حمایتی متناسب با ظرفیت‌ها و منابع مالی کشور و با الگوبرداری از بنیادهای ملی علم در کشورهای پیشرفته است.
حمایت از ۲۵۰۰ طرح پژوهشی با اعتبارات ۱۸۰۰ میلیارد تومانی
رئیس بنیاد ملی علم ایران به عملکرد سال گذشته این مجموعه اشاره و اعلام کرد: در این مدت حدود هفت هزار پروپوزال پژوهشی دریافت شد که از میان آن‌ها حدود ۲۵۰۰ طرح به تصویب رسید و مورد حمایت قرار گرفت.
وی نرخ پذیرش طرح‌های پژوهشی بنیاد را حدود ۳۴ تا ۳۵ درصد اعلام کرد و افزود: نرخ پذیرش تجمیعی طرح‌ها در برخی آمارها حدود ۳۵ تا ۳۸ درصد گزارش شده است.
هرمزی‌نژاد درباره منابع مالی اختصاص‌یافته به پژوهش‌ها تصریح کرد: سال گذشته حدود ۸۵۰ تا ۸۵۶ میلیارد تومان قرارداد پژوهشی منعقد و اعتبار ابلاغ شد؛ این در حالی است که اعتبار مصوب بنیاد در ردیف بودجه کشور حدود ۱۵۶ میلیارد تومان بود.
وی ادامه داد: اجرای برنامه حمایت از ۲۰ دانشگاه دارای بیشترین میزان انتشار مقالات علمی کشور نیز به بنیاد واگذار شد و مجموع اعتبارات هزینه‌شده به حدود ۱۸۰۰ میلیارد تومان رسید.
به گفته رئیس بنیاد ملی علم ایران، حدود ۵۵ درصد مبالغ حمایتی بنیاد به طرح‌های پژوهشی اختصاص می‌یابد و سایر حمایت‌ها در قالب برنامه‌هایی مانند پسادکتری، رساله دکتری، طرح‌های بین‌المللی، گرنت‌ها و کرسی‌های پژوهشی ارائه می‌شود.
از نظر توزیع موضوعی نیز حدود ۳۱ درصد طرح‌های مورد حمایت به علوم زیستی، ۲۵ درصد به فنی و مهندسی، ۲۲ درصد به کشاورزی، ۱۱ درصد به علوم پزشکی و حدود ۱۱ درصد به مجموع حوزه‌های علوم انسانی، اجتماعی، هنر و معارف اختصاص دارد.
اختصاص ۱۱ کرسی پژوهشی ٧ میلیارد تومانی
هرمزی‌نژاد با معرفی برنامه‌های حمایت از پژوهشگران برجسته اظهار کرد: کرسی پژوهشی یکی از بالاترین سطوح حمایت بنیاد ملی علم ایران است که اعتبار آن در سال جاری حدود هفت میلیارد تومان در نظر گرفته شده و طی یک دوره چندساله ارائه می‌شود.
وی افزود: در سال جاری ۱۱ کرسی پژوهشی به پژوهشگران برجسته اختصاص می‌یابد. اجرای این برنامه به دلیل شرایط کشور در نیمه نخست سال به تعویق افتاد و قرار است در نیمه دوم سال از ۱۱ چهره علمی کشور حمایت شود.
رئیس بنیاد ملی علم ایران درباره شرایط دریافت این حمایت توضیح داد: متقاضیان باید در مرتبه استادی باشند، دست‌کم یک پروژه موفق با حمایت بنیاد داشته باشند، از یک عنوان یا جایگاه ملی برخوردار باشند و مرجعیت علمی و تخصصی آن‌ها به تأیید کمیته ارزیابی برسد.
گرنت یک میلیارد تومانی برای استادان جوان
هرمزی‌نژاد همچنین از اختصاص گرنت سالانه حدود یک میلیارد تومانی به استادان جوان خبر داد و گفت: متقاضیان این حمایت باید برنامه پژوهشی مشخصی برای سال‌های آینده ارائه کنند.
به گفته وی، شرایط استفاده از این حمایت‌ها بازنگری شده تا فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌های برتر داخلی نیز امکان بهره‌مندی از آن را داشته باشند.
رئیس بنیاد ملی علم ایران ضمن اشاره به افزایش هزینه‌های پژوهش تأکید کرد: تورم موجب کاهش قدرت خرید اعتبارات پژوهشی شده و ممکن است مبلغ یک میلیارد تومان برای استاد جوانی که قصد تجهیز اولیه آزمایشگاه یا راه‌اندازی فعالیت پژوهشی خود را دارد، کافی نباشد.
وی بر ضرورت بازنگری در مبالغ حمایتی متناسب با شرایط اقتصادی تاکید کرد.
حمایت ۶ میلیارد تومانی از خوشه‌های پژوهشی
رئیس بنیاد ملی علم ایران از اجرای برنامه حمایت از خوشه‌های پژوهشی چندتخصصی نیز خبر داد و گفت: این برنامه برای پژوهشگرانی طراحی شده که از سطح علمی بالایی برخوردارند، تیم پژوهشی آن‌ها شکل گرفته و شبکه همکاری علمی خود را توسعه داده‌اند.
به گفته هرمزی‌نژاد، سقف حمایت از این خوشه‌ها در سال جاری حدود شش میلیارد تومان تعیین شده است.
وی همچنین به تنوع گرنت‌های پژوهشی اشاره کرد و افزود: گرنت چالش برای موضوعات مرتبط با مسائل کشور، گرنت‌های نوآوری و ارتباط با صنعت، گرنت پیشتازان و گرنت میثاق برای استادان علوم انسانی از جمله برنامه‌های حمایتی بنیاد هستند.
برخی از این حمایت‌ها در قالب دوره‌های سه‌ساله ارائه می‌شوند و بنیاد در صورت وجود طرح‌های واجد شرایط، آمادگی افزایش تعداد گرنت‌ها را دارد.
تأمین مالی ۵ میلیارد تومانی محصولات نوظهور
هرمزی‌نژاد با معرفی برنامه حمایت از محصولات بدیع و نوظهور اظهار کرد: در این برنامه، پژوهشگر باید اثبات کند محصول معرفی‌شده برای نخستین‌بار در سطح جهان ارائه می‌شود؛ به همین دلیل، فرایند ارزیابی این طرح‌ها سخت‌گیرانه است.
وی سقف حمایت از این محصولات در سال جاری را پنج میلیارد تومان اعلام کرد و افزود: بنیاد تاکنون از چند محصول در این چارچوب حمایت کرده و برای سال جاری نیز حمایت از پنج محصول را در برنامه دارد.
مشارکت بنیاد و شرکت‌های دانش‌بنیان در تأمین مالی تحقیق و توسعه
یکی دیگر از برنامه‌های بنیاد ملی علم ایران، حمایت از پروژه‌های تحقیق و توسعه موردنیاز شرکت‌های دانش‌بنیان است.
هرمزی‌نژاد در این زمینه توضیح داد: برخی شرکت‌ها برای توسعه محصولات خود به فعالیت‌های تحقیق و توسعه نیاز دارند، اما منابع مالی لازم را در اختیار ندارند. در چنین شرایطی، شرکت می‌تواند نیاز پژوهشی خود را به بنیاد اعلام کند تا پس از ارزیابی، زمینه همکاری آن با یک تیم دانشگاهی فراهم شود.
وی افزود: در این برنامه، استاد دانشگاه یا تیم پژوهشی باید متناسب با نیاز اعلام‌شده از سوی شرکت، پروپوزال ارائه کند و شرکت نیز طرح را تأیید کند.
به گفته رئیس بنیاد ملی علم ایران، سقف حمایت از این برنامه در سال جاری چهار میلیارد تومان است که ۳ میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان آن از سوی بنیاد و ۸۰۰ میلیون تومان از سوی شرکت تأمین می‌شود.
بر این اساس، سهم بنیاد از تأمین مالی این پروژه‌ها ۸۰ درصد و سهم شرکت متقاضی ۲۰ درصد خواهد بود.
هرمزی‌نژاد از اعضای هیئت‌علمی خواست با شناسایی شرکت‌های نیازمند تحقیق و توسعه، زمینه تشکیل تیم‌های پژوهشی مشترک و استفاده از این حمایت‌ها را فراهم کنند.
افزایش ۱.۵ برابری حمایت از طرح‌های مأموریت‌محور
رئیس بنیاد ملی علم ایران ضمن اشاره به برنامه مأموریت‌گرایی دانشگاه‌ها اظهار کرد: دانشگاه‌ها می‌توانند بر اساس ظرفیت‌های علمی خود و با توجه به اولویت‌های منطقه‌ای و ملی، موضوعات مشخصی را برای فعالیت پژوهشی انتخاب کنند.
وی افزود: بنیاد در صورت پذیرش طرح‌های مرتبط با مأموریت‌های تعیین‌شده دانشگاه‌ها، سقف حمایت از آن‌ها را تا یک‌ونیم برابر افزایش می‌دهد.
هرمزی‌نژاد تاکید کرد: مأموریت‌گرایی به معنای محدود شدن فعالیت دانشگاه به یک موضوع خاص نیست و دانشگاه‌ها می‌توانند با شناسایی چالش‌ها و ظرفیت‌های علمی خود، نقش مؤثرتری در حل مسائل کشور ایفا کنند.
حمایت ۳۰ میلیارد تومانی از طرح‌های حل مسائل کلان کشور
هرمزی‌نژاد با معرفی برنامه جامع مدیریت، هدایت و راهبری حل مسائل کشور با عنوان «مهر» گفت: این برنامه با هدف حمایت از طرح‌هایی اجرا می‌شود که برای حل چالش‌های کلان کشور طراحی شده‌اند و امکان استفاده از ظرفیت علمی دانشگاه‌ها و پژوهشگران سراسر کشور را فراهم می‌کنند.
وی سقف حمایت این برنامه در سال جاری را حدود ۳۰ میلیارد تومان اعلام کرد و افزود: دانشگاه یا مؤسسه مسئول هر موضوع باید زمینه مشارکت گروه‌های پژوهشی دیگر را نیز فراهم کند.
به گفته رئیس بنیاد ملی علم ایران، طرح «مهر تاب» در حوزه تاب‌آوری شهری به دانشگاه صنعتی شریف، «مهر آب» در حوزه حکمرانی آب و مناقشات آبی به دانشگاه تربیت مدرس، «مهر کام» در حوزه امنیت غذایی به مؤسسه پژوهشی صنایع غذایی مشهد و برنامه «مهر سیم» برای بررسی تورم، ریشه‌ها و آثار آن به دانشگاه علامه طباطبایی اختصاص یافته است.
وی با تأکید بر ضرورت همکاری میان‌رشته‌ای در حل مسائل پیچیده کشور افزود: موضوعاتی مانند آلزایمر، دمانس، دیابت، اضافه‌وزن و چاقی نیازمند همکاری متخصصان حوزه‌های مختلف هستند.
در این برنامه، دانشگاه مسئول موظف است فراخوان منتشر کند و از گروه‌های پژوهشی دانشگاه‌های مختلف طرح دریافت کند تا پس از ارزیابی، مجموعه‌ای از راهکارهای علمی و سیاست‌گذارانه در اختیار تصمیم‌گیران قرار گیرد.
۷۰ درصد حمایت‌های بنیاد پژوهش‌محور است
رئیس بنیاد ملی علم ایران ضمن تشریح رویکردهای تأمین مالی پژوهش اظهار کرد: فعالیت‌های بنیاد در دو قلمرو اصلی حمایت از پژوهش‌های علمی و ترویج علم تعریف شده است.
وی افزود: در رویکرد پژوهش‌محور، پژوهشگر بر اساس تشخیص خود از اهمیت یک موضوع، طرح پژوهشی ارائه می‌کند؛ اما در رویکرد مأموریت‌محور، اولویت‌های مشخصی تعیین می‌شود و حمایت ویژه‌ای برای اجرای طرح‌های مرتبط در نظر گرفته می‌شود.
هرمزی‌نژاد اعلام کرد: حدود ۷۰ درصد حمایت‌های بنیاد در چارچوب رویکرد پژوهش‌محور و ۳۰ درصد در چارچوب رویکرد مأموریت‌محور قرار دارد.
به گفته وی، حوزه‌هایی مانند هوش مصنوعی، فناوری کوانتومی، فناوری‌های زیستی، نانو، میکروالکترونیک و هوافضا از اولویت‌های مهم حمایتی بنیاد هستند.
این مقام مسئول درباره تفاوت حمایت‌های مستمر و فراخوانی توضیح داد: امکان ارسال طرح برای حمایت‌های مستمر در طول سال وجود دارد، اما حمایت‌های مبتنی بر فراخوان معمولاً سقف مالی بالاتری دارند و به دلیل محدودیت تعداد طرح‌های قابل پذیرش، رقابت در آن‌ها شدیدتر است.
در برخی موارد، سقف حمایت فراخوانی می‌تواند تا ۱۰ برابر حمایت‌های مستمر باشد.
توسعه تأمین مالی مشترک پروژه‌های پژوهشی با کشورهای خارجی
هرمزی‌نژاد ضمن اشاره به برنامه‌های بین‌المللی بنیاد ملی علم ایران تصریح کرد: با وجود دشواری‌های موجود در فضای بین‌المللی، تلاش شده ارتباطات علمی حفظ شود و زمینه همکاری پژوهشگران ایرانی با مراکز علمی خارجی فراهم آید.
وی از همکاری با مجموعه‌هایی در اتریش، بنیاد ملی علوم طبیعی چین، هند و آکادمی علوم چین خبر داد و افزود: طرف چینی اعلام کرده است که در پنج سال گذشته حدود ۲۰ میلیون دلار از همکاری‌های پژوهشی مرتبط با پژوهشگران ایرانی حمایت کرده و ظرفیت توسعه این همکاری‌ها را نیز دارد.
رئیس بنیاد ملی علم ایران در ادامه از توافق همکاری پژوهشی با ازبکستان خبر داد و گفت: بر اساس این توافق، طرف ازبکستانی برای پروژه‌های مورد حمایت حدود ۳۰۰ هزار دلار اختصاص می‌دهد و تاکنون هفت پروژه در چارچوب این همکاری مورد حمایت قرار گرفته‌اند.
وی درباره فراخوان‌های مشترک با کشورهای عضو بریکس توضیح داد: دو نوع فراخوان در این چارچوب دنبال می‌شود؛ نخست، پروژه‌های مشترک میان دو کشور عضو و دیگری برنامه همکاری چندجانبه که مشارکت دست‌کم چهار کشور عضو در آن ضروری است.
به گفته هرمزی‌نژاد، سقف حمایت از طرح‌های پذیرفته‌شده در فراخوان نخست چهار میلیارد تومان و سقف حمایت اعلام‌شده برای برنامه چندجانبه در سال جاری ۳۰ میلیارد تومان است. تعدادی از پروپوزال‌های مرتبط با برنامه چندجانبه در مرحله داوری قرار دارند.
رئیس بنیاد ملی علم ایران همچنین از انتشار فراخوان‌های متعدد در حوزه‌های راهبردی مانند زیست‌فناوری، فناوری کوانتومی و هوش مصنوعی خبر داد و گفت: بنیاد علاوه بر اجرای طرح‌های پژوهشی، از توسعه محتوای آموزشی در این حوزه‌ها نیز حمایت می‌کند.
حمایت ۳۵۰ میلیون تومانی از طرح‌های ترویج علم
هرمزی‌نژاد ضمن اشاره به مأموریت بنیاد در حوزه ترویج علم اظهار کرد: برای طرح‌هایی که با هدف تولید محتوای آموزشی و افزایش آگاهی عمومی اجرا می‌شوند، تا سقف ۳۵۰ میلیون تومان حمایت در نظر گرفته شده است.
وی افزود: خروجی این فعالیت‌ها الزاماً مقاله علمی نیست و می‌تواند در قالب کارگاه آموزشی، پادکست، محتوای آموزشی یا ابزارهای ترویجی ارائه شود.
به گفته رئیس بنیاد ملی علم ایران، آموزش خبرنگاران برای پوشش علمی بحران‌هایی مانند دریاچه ارومیه، طراحی ابزارهای آموزشی برای نمایش میزان مصرف آب و بررسی تطبیقی محتوای دروس دانشگاهی ایران با دوره‌های مشابه در دانشگاه‌های جهان از جمله موضوعات قابل حمایت در حوزه ترویج علم هستند.
وی همچنین رویداد «شب علم» را فرصتی برای آشنایی جامعه با فعالیت‌های علمی دانشگاه‌ها دانست و گفت: دانشگاه‌ها می‌توانند با دعوت از خانواده‌ها، دانش‌آموزان، نمایندگان صنایع و سازمان‌های همکار، زمینه شناخت بهتر نیازهای جامعه و توسعه همکاری دانشگاه با صنعت را فراهم کنند.
کاهش زمان ارزیابی طرح‌های پژوهشی به یک ماه
رئیس بنیاد ملی علم ایران به افزایش تعداد پروپوزال‌های دریافتی این مجموعه اشاره و اظهار کرد: افزایش حجم طرح‌های ارسالی موجب طولانی‌تر شدن فرایند ارزیابی شده و در برخی دوره‌ها این زمان به حدود ۸۴ روز رسیده است.
هرمزی‌نژاد تاکید کرد: تلاش می‌کنیم با بهبود فرآیندها، مدت‌زمان ارزیابی طرح‌های پژوهشی به حدود یک ماه کاهش یابد تا پژوهشگران در زمان مناسب‌تری از نتیجه بررسی طرح‌های خود مطلع شوند.
منبع: تسنیم
انتهای پیام