به گزارش کاپیتان‌پرس، تازه‌ترین آمار بانک مرکزی نشان می‌دهد استفاده از ابزارهای تأمین مالی زنجیره تولید در سال جاری با رشد قابل توجهی همراه شده است؛ مسیری که با هدف تأمین سرمایه در گردش بنگاه‌های اقتصادی، هدایت اعتبار به بخش‌های مولد و کاهش اتکای تولیدکنندگان به تسهیلات مستقیم بانکی توسعه یافته است.
براساس اعلام بانک مرکزی، حجم تأمین مالی بنگاه‌های اقتصادی از طریق ابزارهای نوین تأمین مالی زنجیره تولید در چهار ماه نخست سال ۱۴۰۵ از ۱۱۷ هزار میلیارد تومان فراتر رفته است؛ این رقم در مدت مشابه سال گذشته ۸.۲ هزار میلیارد تومان بود که مقایسه دو دوره، افزایش بیش از ۱۴ برابری استفاده از این ابزارها را نشان می‌دهد.
توسعه این شیوه تأمین مالی در شرایطی دنبال می‌شود که تأمین سرمایه در گردش به یکی از مسائل مهم بنگاه‌های تولیدی تبدیل شده است.
سیاست‌گذار پولی تلاش دارد با توسعه ابزارهای زنجیره‌ای، اعتبار را به‌صورت هدفمند در طول زنجیره تولید به جریان بیندازد و نیاز مالی بنگاه‌ها را با فشار کمتر بر منابع بانکی و پایه پولی پاسخ دهد.
اوراق گام؛ ۱۸۲ هزار میلیارد تومان تأمین مالی از ابتدای اجرا تاکنون
یکی از مهم‌ترین ابزارهای این حوزه، «اوراق گام» است که برای تأمین سرمایه در گردش بنگاه‌ها و کاهش وابستگی آنها به دریافت مستقیم تسهیلات بانکی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
براساس آمار بانک مرکزی، ارزش تأمین مالی انجام‌شده از طریق اوراق گام از ابتدای اجرای این ابزار تاکنون از ۱۸۲ هزار میلیارد تومان عبور کرده است.
این ابزار در صنایع مختلف از جمله خودروسازی، لوازم خانگی، صنایع غذایی، دارو و درمان، بازرگانی و فلزات مورد استفاده قرار گرفته و دامنه استفاده از آن در سال جاری نسبت به مدت مشابه سال گذشته گسترش یافته است.
در این شیوه، به جای آنکه تمام نیاز مالی یک بنگاه الزاماً از طریق پرداخت مستقیم تسهیلات تأمین شود، اعتبار در زنجیره تولید جریان پیدا می‌کند؛ موضوعی که می‌تواند منابع مالی را هدفمندتر به معاملات واقعی و فعالیت‌های مولد متصل کند.
جهش صدور برات الکترونیکی؛ رشد بیش از ۳۲۰۰ درصدی طی ۴ ماه
برات الکترونیکی زنجیره تولید نیز در چهار ماه نخست امسال یکی از بیشترین نرخ‌های رشد را میان ابزارهای مورد استفاده ثبت کرده است.
طبق آمار اعلام‌شده، صدور برات الکترونیکی زنجیره تولید در چهار ماه نخست سال ۱۴۰۵ نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۳۲۴۲.۲ درصد افزایش یافته و مجموع برات‌های الکترونیکی صادرشده از ابتدای سال تا پایان تیرماه به ۷۴۵.۳ هزار میلیارد ریال، معادل ۷۴.۵۳ هزار میلیارد تومان رسیده است.
برات الکترونیکی زنجیره تولید از ابتدای سال ۱۴۰۴ برای تأمین سرمایه در گردش اشخاص حقیقی و حقوقی عملیاتی شده و قابلیت انتقال در طول زنجیره و تنزیل را دارد.
در حال حاضر ۱۳ بانک شامل صادرات ایران، سپه، صنعت و معدن، تجارت، ملی ایران، ملت، رفاه کارگران، سینا، پارسیان، شهر، کشاورزی، سامان و پاسارگاد به زیرساخت صدور این ابزار دسترسی دارند.
عمده استفاده از برات الکترونیکی تاکنون به تسویه معاملات در حوزه‌هایی نظیر فولاد، دام و طیور، خودرو، محصولات پالایشگاهی، لوازم خانگی، عمران و توسعه شهری، صنایع غذایی و انتقال آب اختصاص داشته است.
همچنین زیرساخت لازم برای استفاده از این ابزار در تسویه معاملات اعتباری بورس کالا و بورس انرژی فراهم شده و در فاز دوم توسعه آن، امکان انتقال و تنزیل بخشی نیز پیش‌بینی شده است.
کارت رفاهی چگونه تأمین مالی خانوار را به تولید متصل می‌کند؟
دامنه ابزارهای زنجیره‌ای تنها به تأمین مالی بنگاه‌ها محدود نمانده و بانک مرکزی تلاش کرده است بخشی از این سازوکار را به تأمین مالی خرید خانوار نیز متصل کند.
در همین راستا، «کارت رفاهی متصل به اوراق گام» با هدف افزایش قدرت خرید خانوار و ایجاد امکان خرید اعتباری طراحی شده است. این ابزار در قالب سازوکارهای تأمین مالی اقساطی یا BNPL، تأمین مالی خانوار را به زنجیره تأمین مالی بنگاه‌ها متصل می‌کند.
عملکرد صدور کارت رفاهی متصل به اوراق گام در چهار ماه نخست امسال به ۸۳.۴ هزار میلیارد ریال، معادل ۸.۳۴ هزار میلیارد تومان رسیده است.
هدف از توسعه این ابزار آن است که خرید اعتباری خانوار در شبکه بانکی گسترش یابد و همزمان منابع حاصل از فروش نیز در زنجیره تولید و تأمین بنگاه‌ها به جریان بیفتد.
بانک مرکزی پیش‌بینی کرده است توسعه این ابزار در سایر بانک‌ها بتواند زمینه گسترش فروش اقساطی و افزایش رقابت میان روش‌های مختلف تأمین مالی خرید خانوار را فراهم کند.
فاکتورینگ؛ تبدیل مطالبات بنگاه‌ها به منبع تأمین مالی
یکی دیگر از ابزارهایی که طی چهار ماه نخست امسال مورد استفاده قرار گرفت، فاکتورینگ یا پذیرش مطالبات قراردادی بوده است؛ سازوکاری که می‌تواند به شرکت‌هایی که کالا یا خدمات خود را به‌صورت مدت‌دار فروخته‌اند کمک کند تا پیش از موعد وصول مطالبات، بخشی از نقدینگی مورد نیاز خود را تأمین کنند.
انباشت مطالبات از کارفرمایان یکی از مشکلات شرکت‌ها و پیمانکارانی است که محصولات یا خدمات خود را اعتباری و مدت‌دار عرضه می‌کنند. در سازوکار فاکتورینگ، این مطالبات می‌تواند به نهاد مالی واگذار شود و به این ترتیب، طلب آینده بنگاه به ابزاری برای تأمین نقدینگی امروز آن تبدیل شود.
براساس اعلام بانک مرکزی، ارزش پذیرش مطالبات قراردادی در چهار ماه نخست سال ۱۴۰۵ به‌صورت غیربرخط در مجموع به ۲۵ هزار میلیارد ریال، معادل ۲.۵ هزار میلیارد تومان رسیده است.
بانک‌های ملت، رفاه کارگران، توسعه تعاون و صنعت و معدن در این دوره در اجرای این ابزار مشارکت داشته‌اند.
تأمین مالی تولید از بانک‌محوری فاصله می‌گیرد؟
رشد ابزارهایی مانند اوراق گام، برات الکترونیکی و فاکتورینگ نشان می‌دهد سیاست‌گذار پولی به دنبال افزایش سهم روش‌هایی است که به جای پرداخت مستقیم منابع نقدی، تأمین مالی را به معاملات و زنجیره واقعی تولید متصل می‌کنند؛ این تغییر در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که محدودیت منابع بانکی و افزایش نیاز بنگاه‌ها به سرمایه در گردش، تأمین مالی سنتی تولید را با دشواری بیشتری مواجه کرده است.
عبور تأمین مالی زنجیره تولید از ۱۱۷ هزار میلیارد تومان در تنها چهار ماه و رشد بیش از ۱۴ برابری آن نسبت به مدت مشابه سال گذشته، از افزایش استفاده بنگاه‌ها از این ابزارها حکایت دارد؛ هرچند سهم و اثرگذاری واقعی آنها در تأمین مالی اقتصاد، به میزان گسترش استفاده از این ابزارها در شبکه بانکی و پذیرش آنها از سوی بنگاه‌های اقتصادی وابسته خواهد بود.
در صورت ادامه این روند، ابزارهای زنجیره‌ای می‌توانند بخشی از نیاز سرمایه در گردش تولیدکنندگان را بدون اتکای کامل به شیوه سنتی دریافت تسهیلات بانکی تأمین کنند؛ مسیری که در نهایت قرار است تأمین مالی را هدفمندتر به بخش واقعی اقتصاد و جریان تولید متصل کند.
انتهای پیام