به گزارش کاپیتانپرس، عبدالناصر همتی، در یادداشتی با عنوان «پایه پولی و نقدینگی؛ اصلاح یک برداشت رایج»، ضمن تشریح سازوکار خلق نقدینگی در شبکه بانکی، تاکید کرد که تحلیل رابطه پایه پولی و نقدینگی مستلزم توجه به عوامل موثر بر خلق اعتبار و نحوه تامین ذخایر بانکهاست.
رئیسکل بانک مرکزی در این یادداشت توضیح داد که نقدینگی حاصل تکثیر مکانیکی پایه پولی با یک ضریب فزاینده ثابت نیست و ضریب فزاینده صرفاً نسبت نقدینگی به پایه پولی را نشان میدهد، اما بهتنهایی توضیحدهنده سازوکار خلق نقدینگی نیست.
نقش اعتباردهی بانکها در خلق نقدینگی
رئیسکل بانک مرکزی ضمن تشریح فرآیند شکلگیری نقدینگی در اقتصاد عنوان کرد که بخش عمده نقدینگی در جریان اعتباردهی بانکها و ایجاد سپردههای ناشی از آن شکل میگیرد.
به گفته همتی، بانکها برای تسویه پرداختها و ایفای تعهدات مربوط به ذخیره قانونی، به ذخایر نزد بانک مرکزی نیاز دارند. از اینرو، افزایش اعتباردهی و رشد سپردههای ناشی از آن میتواند تقاضای شبکه بانکی برای پایه پولی را افزایش دهد.
وی همچنین تصریح داد که با افزایش نرخ ذخیره قانونی، بانکها موظف میشوند در برابر میزان مشخصی از سپردهها، ذخایر بیشتری نگهداری کنند؛ تامین این ذخایر اضافی میتواند موجب شود پایه پولی با نرخی بالاتر از نقدینگی رشد کند.
همتی بر همین اساس تاکید کرد: بنابراین رشد بالای پایه پولی بهتنهایی نمیتوان رشد بالا و متناسب نقدینگی در آینده را نتیجه گرفت.
اصلاح ناترازیها؛ شرط کنترل پایدار نقدینگی
رئیسکل بانک مرکزی در ادامه یادداشت خود تصریح کرده است که این توضیحات به معنای کاهش اهمیت کنترل رشد نقدینگی نیست و مهار پایدار تورم و تثبیت انتظارات تورمی همچنان مستلزم کنترل رشد نقدینگی است.
وی اصلاح ناترازیهای انباشته در بودجه، فرابودجه، شبکه بانکی و سایر بخشهای اقتصاد را از الزامات تحقق این هدف دانسته و اظهار کرد: تا زمانیکه این ناترازیها به گسترش مستمر اعتبار و سپرده منجر شوند، فشار برای تامین ذخایر بانکی نیز ادامه خواهد داشت.
محدودیت عرضه ذخایر و پیامدهای آن برای شبکه بانکی
همتی در بخش دیگری از یادداشت خود به پیامدهای محدودسازی عرضه ذخایر پرداخته و هشدار داد: محدودکردن عرضه ذخایر، بدون کنترل عوامل ایجادکننده تقاضا برای آن، میتواند فشارهای موجود را به بازار بینبانکی و اضافهبرداشت بانکها منتقل کند.
با این حال، وی تاکید کرد که تامین نیاز شبکه بانکی به ذخایر به معنای عرضه نامحدود و بدون قید و شرط آن نیست.
به گفته رئیسکل بانک مرکزی، نرخ تمامشده دسترسی بانکها به ذخایر از اهمیت محوری برخوردار است؛ چراکه این نرخ میتواند بر هزینه تامین منابع و انگیزه بانکها برای گسترش اعتبار اثر بگذارد.
اهمیت منشأ تامین ذخایر در سیاست پولی
همتی همچنین منشأ عرضه ذخایر به شبکه بانکی را از عوامل موثر بر پیامدهای سیاست پولی دانست و خاطرنشان کرد: تامین ذخایر از محل افزایش خالص داراییهای خارجی بانک مرکزی، افزایش خالص مطالبات این بانک از دولت یا از طریق عملیات بازار باز، میتواند آثار متفاوتی بر نیاز بانکها به استقراض و هزینه تامین ذخایر داشته باشد.
رئیسکل بانک مرکزی در پایان یادداشت خود صریح کرده است که مدیریت میزان عرضه ذخایر، نرخ و شرایط دسترسی بانکها به آن، در کنار نظارت بر ترازنامه بانکها، باید در راستای کاهش رشد نقدینگی و مهار تورم انجام شود.
انتهای پیام