به گزارش کاپیتانپرس و به نقل از دیوان اقتصاد، تأمین مالی پروژههای ساختمانی در سالهای اخیر عمدتاً بر تسهیلات بانکی و منابع داخلی بانکها متکی بوده است؛ با این حال، محدودیت رشد ترازنامه بانکها از سوی بانک مرکزی، افزایش قیمت مصالح ساختمانی و کاهش توان مالی متقاضیان، تأمین منابع مورد نیاز پروژههای مسکن را با دشواری مواجه کرده است.
در چنین شرایطی، بانک مسکن و شرکت تأمین سرمایه وابسته به این بانک، توسعه ابزارهای مبتنی بر بازار سرمایه و فناوریهای مالی را بهعنوان یکی از مسیرهای جایگزین تأمین مالی مورد توجه قرار دادهاند. در این رویکرد، توکنسازی داراییهای ملکی میتواند امکان مشارکت سرمایهگذاران خرد در بازار مسکن را بدون نیاز به خرید یک واحد کامل فراهم کند.
از صندوقهای زمین و ساختمان تا توکنسازی املاک
طی سالهای گذشته، ابزارهایی همچون صندوقهای زمین و ساختمان و صندوقهای سرمایهگذاری املاک و مستغلات برای جذب منابع مالی به بخش مسکن مورد استفاده قرار گرفتهاند.
طبق آمار موجود، حدود ۱۹ صندوق زمین و ساختمان در این حوزه راهاندازی شده است؛ اما پیچیدگی فرآیندهای اجرایی و محدودیتهای معاملاتی، مانع از گسترش فراگیر این ابزارها در مراحل مختلف ساختوساز شده است.
در رویکرد جدید بانک مسکن، توکنسازی داراییها بهعنوان یکی از روشهای جذب سرمایههای خرد مطرح شده است. در این سازوکار، حقوق مالی مرتبط با یک دارایی ملکی میتواند در قالب واحدهای دیجیتال تعریف و به سرمایهگذاران عرضه شود.
این روش، در صورت فراهم شدن زیرساختهای قانونی و اجرایی، امکان مشارکت افراد با سرمایههای محدود در داراییهای ملکی را فراهم میکند و میتواند مسیر تازهای برای تأمین منابع مورد نیاز پروژههای ساختمانی ایجاد کند.
تفاوت توکنسازی املاک آماده و پروژههای در حال ساخت
یکی از موضوعات اصلی در طراحی سازوکار توکنسازی، تفاوت میان املاک تکمیلشده و پروژههای در حال ساخت است.
املاک آماده به دلیل برخورداری از سند رسمی و پایانکار، با ریسکهای کمتری از نظر ساخت و تکمیل پروژه مواجه هستند و تعیین حقوق مالکیت و ارزشگذاری آنها میتواند با شفافیت بیشتری انجام شود.
در مقابل، توکنسازی پروژههای در حال ساخت با ریسکهایی همچون افزایش قیمت مصالح، تأخیر در تکمیل پروژه، تغییر هزینههای پیمانکاری و محدودیت منابع مالی همراه است.
از این رو، اجرای این روش برای پروژههای ساختمانی نیازمند پیشبینی تضامین معتبر، تعیین دقیق حقوق سرمایهگذاران و ایجاد سازوکار نظارت مستمر بر پیشرفت فیزیکی پروژهها خواهد بود.
اتصال به سامانه ثبت اسناد؛ پیششرط جلوگیری از خالیفروشی
یکی از الزامات اساسی در توکنسازی املاک، اطمینان از وجود دارایی واقعی در برابر واحدهای دیجیتال عرضهشده است.
بر اساس گزارش منتشرشده، اتصال برخط سامانه توکنسازی به مراجع ثبت اسناد و املاک میتواند امکان تطبیق واحدهای عرضهشده با مشخصات ثبتی دارایی را فراهم کند و خطر صدور توکن بیش از ظرفیت واقعی ملک را کاهش دهد.
این موضوع بهویژه در پروژههای پیشفروش اهمیت دارد؛ چراکه نبود سازوکار نظارتی دقیق میتواند زمینه ایجاد تعهدات مالی بیش از ارزش یا متراژ واقعی پروژه را فراهم کند.
همچنین در پروژههای در حال ساخت، زمانبندی جذب منابع باید با نیازهای نقدینگی پروژه و خرید مصالح ساختمانی هماهنگ باشد تا افزایش هزینههای ساخت، منابع جذبشده را با کسری مواجه نکند.
در این چارچوب، برای نهادهای مالی وابسته به بانک مسکن نقشهایی از جمله بازارگردانی، تضمین نقدشوندگی و نظارت بر روند اجرای پروژهها مطرح شده است؛ نقشهایی که تحقق آنها مستلزم تعیین مسئولیتها و الزامات اجرایی مشخص خواهد بود.
جذب سرمایههای خرد برای تأمین مالی مسکن
یکی از ظرفیتهای توکنسازی املاک، فراهم کردن امکان سرمایهگذاری تدریجی در بازار مسکن است.
در روشهای متعارف، ورود مستقیم به بازار ملک نیازمند سرمایه اولیه قابلتوجهی است؛ اما در مدل فروش متری، افراد میتوانند متناسب با توان مالی خود در بخشی از ارزش یک دارایی ملکی مشارکت کنند.
این سازوکار، علاوه بر ایجاد فرصت سرمایهگذاری برای دارندگان پساندازهای خرد، میتواند منابع مالی جدیدی را در اختیار پروژههای ساختمانی قرار دهد و وابستگی تأمین مالی این بخش به تسهیلات مستقیم بانکی را کاهش دهد.
با این حال، امکان تبدیل این سرمایهگذاریها به مالکیت مشخص، نحوه نقلوانتقال حقوق مالی و شرایط نقدشوندگی داراییها از موضوعاتی است که باید در چارچوب حقوقی و اجرایی این ابزار تعیین تکلیف شود.
اجرای توکنسازی در انتظار چارچوبهای قانونی و نظارتی
توسعه توکنسازی املاک در نظام تأمین مالی مسکن، به هماهنگی میان نهادهای سیاستگذار پولی، بازار سرمایه و مراجع ثبت مالکیت نیاز دارد.
تدوین دستورالعملهای مشترک میان بانک مرکزی و سازمان بورس، تعیین ضوابط انتشار و معامله توکنهای ملکی، پیشبینی تضامین لازم و ایجاد زیرساختهای نظارتی از جمله پیشنیازهای اجرای این سازوکار به شمار میروند.
بر این اساس، توکنسازی املاک در صورت تکمیل الزامات حقوقی و اجرایی میتواند به یکی از ابزارهای مکمل تأمین مالی پروژههای ساختمانی تبدیل شود؛ ابزاری که هدف آن استفاده از ظرفیت سرمایههای خرد برای تأمین منابع بخش مسکن و ایجاد مسیرهای جدید مشارکت سرمایهگذاران در این بازار است.
انتهای پیام